Cyfansoddiad
Cyfansoddiad Sefydliad Corfforedig Elusennol gydag aelodau pleidleisio
heblaw am ei ymddiriedolwyr elusen
(Cyfansoddiad model 'Cymdeithas')
Dyddiad y cyfansoddiad (diwygiwyd ddiwethaf): 4ydd Mawrth, 2025
1. Enw
Enw'r Sefydliad Corfforedig Elusennol (“y CIO”) yw Clwb Criced Porthaethwy / Menai Bridge Cricket Club
2. Lleoliad cenedlaethol y prif swyddfa
Rhaid i'r CIO gael prif swyddfa yng Nghymru neu Loegr. Prif swyddfa'r CIO yw yng Nghymru.
3. Amcan
Amcan y CIO yw hyrwyddo cyfranogiad cymunedol mewn hamdden iach er budd trigolion Ynys Môn a Gwynedd trwy ddarparu cyfleusterau ar gyfer chwarae criced.
Ni fydd dim yn y cyfansoddiad hwn yn awdurdodi defnyddio eiddo'r CIO at ddibenion nad ydynt yn elusennol yn unol ag [adran 7 o Ddeddf Elusennau a Buddsoddiad Ymddiriedolwyr (Yr Alban) 2005] ac [adran 2 o Ddeddf Elusennau (Gogledd Iwerddon) 2008].
4. Pwerau
Mae gan y CIO y pŵer i wneud unrhyw beth a gyfrifir i hyrwyddo ei amcan(ion) neu sy'n ffafriol neu'n atodol i wneud hynny. Yn benodol, mae gan y CIO y pŵer i:
(1) fenthyca arian a chodi'r cyfan neu unrhyw ran o'i eiddo fel gwarant ar gyfer ad-dalu'r arian a fenthycwyd. Rhaid i'r CIO gydymffurfio fel y bo'n briodol ag adrannau 124 a 125 o Ddeddf Elusennau 2011 os yw'n dymuno morgeisio tir;
(2) prynu, cymryd ar brydles neu mewn cyfnewid, llogi neu gaffael unrhyw eiddo fel arall a'i gynnal a'i gyfarparu i'w ddefnyddio;
(3) gwerthu, prydlesu neu waredu fel arall yr holl eiddo neu unrhyw ran o'r eiddo sy'n eiddo i'r CIO. Wrth arfer y pŵer hwn, rhaid i'r CIO gydymffurfio fel y bo'n briodol ag adrannau 117 a 119-123 o Ddeddf Elusennau 2011;
(4) cyflogi a thalu staff o'r fath ag sy'n angenrheidiol ar gyfer cyflawni gwaith y CIO. Dim ond i'r graddau y caniateir iddo wneud hynny gan gymal 6 (Buddion a thaliadau i ymddiriedolwyr elusen a phersonau cysylltiedig) y gall y CIO gyflogi neu wobrwyo ymddiriedolwr elusen ac ar yr amod ei fod yn cydymffurfio ag amodau'r cymal hwnnw;
(5) adneuo neu fuddsoddi arian, cyflogi rheolwr cronfeydd proffesiynol, a threfnu i fuddsoddiadau neu eiddo arall y CIO gael eu dal yn enw enwebai, yn yr un modd ac yn amodol ar yr un amodau ag y caniateir i ymddiriedolwyr ymddiriedolaeth eu gwneud gan Ddeddf Ymddiriedolwyr 2000.
5. Defnyddio incwm ac eiddo
(1) Rhaid defnyddio incwm ac eiddo'r CIO yn unig tuag at hyrwyddo'r amcanion.
(a) Mae gan ymddiriedolwr elusen hawl i gael ei ad-dalu o eiddo'r CIO neu gall dalu o'r eiddo hwnnw dreuliau rhesymol a gafwyd yn briodol ganddo neu ganddi wrth weithredu ar ran y CIO.
(b) Gall ymddiriedolwr elusen elwa o yswiriant indemniad ymddiriedolwyr a brynwyd ar draul y CIO yn unol â, ac yn amodol ar yr amodau yn, adran 189 o Ddeddf Elusennau 2011.
(2) Ni chaniateir talu na throsglwyddo unrhyw incwm nac eiddo'r CIO yn uniongyrchol nac yn anuniongyrchol trwy ddifidend, bonws neu fel arall trwy elw i unrhyw aelod o'r CIO neu berson cysylltiedig. Nid yw hyn yn atal aelod neu berson cysylltiedig nad yw hefyd yn ymddiriedolwr elusen rhag:
(a) derbyn budd gan y CIO fel buddiolwr y CIO;
(b) prynu neu dderbyn nwyddau a/neu wasanaethau gan y CIO ar delerau rhesymol a phriodol;
(c) gwerthu nwyddau, gwasanaethau neu unrhyw fuddiant mewn tir i'r CIO ar delerau rhesymol a phriodol;
(d) cael ei gyflogi gan, neu dderbyn tâl gan, y CIO ar delerau rhesymol a phriodol;
(e) derbyn llog ar arian a fenthycwyd i'r CIO ar gyfradd resymol a phriodol na ddylai fod yn fwy na chyfradd banc Banc Lloegr (a elwir hefyd yn gyfradd sylfaenol);
(f) derbyn rhent am eiddo a osodir gan yr aelod neu'r person cysylltiedig â'r CIO. Rhaid i swm y rhent a thelerau eraill y brydles fod yn rhesymol ac yn briodol; neu
(g) cymryd rhan yn y gweithgareddau masnachu a chodi arian arferol ar yr un telerau ag aelodau'r cyhoedd.
(h) Ni fydd dim yn y cymal hwn yn atal ymddiriedolwr elusen neu berson cysylltiedig rhag derbyn unrhyw fudd neu daliad a awdurdodir gan Gymal 6.
6. Buddion a thaliadau i ymddiriedolwyr elusen a phersonau cysylltiedig
(1) Darpariaethau cyffredinol
Ni chaiff unrhyw ymddiriedolwr elusen na pherson cysylltiedig:
(a) prynu na derbyn unrhyw nwyddau neu wasanaethau gan y CIO ar delerau sy'n well na'r rhai sy'n berthnasol i aelodau'r cyhoedd;
(b) gwerthu nwyddau, gwasanaethau, neu unrhyw fuddiant mewn tir i'r CIO;
(c) cael ei gyflogi gan y CIO, na derbyn unrhyw dâl ganddo;
(d) derbyn unrhyw fudd ariannol arall gan y CIO; oni bai bod y taliad neu'r budd wedi'i ganiatáu gan is-gymal (2) o'r cymal hwn neu wedi'i awdurdodi gan y llys neu fod caniatâd ysgrifenedig ymlaen llaw gan y Comisiwn Elusennau (“y Comisiwn”) wedi'i gael. Yn y cymal hwn, mae “budd ariannol” yn golygu budd, uniongyrchol neu anuniongyrchol, sydd naill ai'n arian neu sydd â gwerth ariannol.
(2) Cwmpas a phwerau sy'n caniatáu buddion ymddiriedolwyr neu bersonau cysylltiedig
(a) Gall ymddiriedolwr elusen neu berson cysylltiedig dderbyn budd gan y CIO fel buddiolwr y CIO ar yr amod nad yw mwyafrif yr ymddiriedolwyr yn elwa yn y ffordd hon.
(b) Gall ymddiriedolwr elusen neu berson cysylltiedig ymrwymo i gontract ar gyfer cyflenwi gwasanaethau a/neu nwyddau i'r CIO lle caniateir hynny yn unol â, ac yn amodol ar yr amodau yn, adrannau 185 i 188 o Ddeddf Elusennau 2011.
(c) Gall ymddiriedolwr elusen neu berson cysylltiedig dderbyn llog ar arian a fenthycwyd i'r CIO ar gyfradd resymol a phriodol na all fod yn fwy na chyfradd banc Banc Lloegr (a elwir hefyd yn gyfradd sylfaenol).
(d) Gall ymddiriedolwr elusen neu berson cysylltiedig dderbyn rhent am eiddo a osodir gan yr ymddiriedolwr neu'r person cysylltiedig i'r CIO. Rhaid i swm y rhent a thelerau eraill y brydles fod yn rhesymol ac yn briodol.
Rhaid i'r ymddiriedolwr elusen dan sylw dynnu'n ôl o unrhyw gyfarfod lle mae cynnig o'r fath neu'r rhent neu delerau eraill y brydles yn cael eu trafod.
(e) Gall ymddiriedolwr elusen neu berson cysylltiedig gymryd rhan yng ngweithgareddau masnachu a chodi arian arferol y CIO ar yr un telerau ag aelodau'r cyhoedd.
(3) Yng nghymalau 5 a 6:
(a) mae “y CIO” yn cynnwys unrhyw gwmni lle mae'r CIO:
(i) yn dal mwy na 50% o'r cyfranddaliadau; neu
(ii) yn rheoli mwy na 50% o'r hawliau pleidleisio sydd ynghlwm wrth y cyfranddaliadau; neu
(iii) â'r hawl i benodi un neu fwy o gyfarwyddwyr i fwrdd y cwmni;
(b) mae “person cysylltiedig” yn cynnwys unrhyw berson o fewn y diffiniad a nodir yng nghymal [30] (Dehongliad);
7. Gwrthdaro buddiannau a gwrthdaro teyrngarwch
Rhaid i ymddiriedolwr elusen:
(1) ddatgan natur a graddfa unrhyw fuddiant, uniongyrchol neu anuniongyrchol, sydd ganddo neu ganddi mewn trafodiad neu drefniant arfaethedig gyda'r CIO neu mewn unrhyw drafodiad neu drefniant a wnaed gan y CIO nad yw wedi'i ddatgan o'r blaen; a
(2) yn absennol o unrhyw drafodaethau ymddiriedolwyr yr elusen lle mae'n bosibl y bydd gwrthdaro buddiannau yn codi rhwng ei ddyletswydd i weithredu er budd y CIO yn unig ac unrhyw fuddiant personol (gan gynnwys ond heb fod yn gyfyngedig i unrhyw fuddiant ariannol).
Rhaid i unrhyw ymddiriedolwr elusen sy'n absennol o unrhyw drafodaethau yn unol â'r cymal hwn beidio â phleidleisio na chael ei gyfrif fel rhan o'r cworwm mewn unrhyw benderfyniad gan ymddiriedolwyr yr elusen ar y mater.
8. Rhwymedigaeth aelodau i gyfrannu at asedau'r CIO os caiff ei ddirwyn i ben
Os caiff y CIO ei ddirwyn i ben, nid oes gan aelodau'r CIO unrhyw rwymedigaeth i gyfrannu at ei asedau ac nid oes ganddynt unrhyw gyfrifoldeb personol am setlo ei ddyledion a'i rwymedigaethau.
9. Aelodaeth o'r CIO
(1) Derbyn aelodau newydd
(a) Cymhwysedd
Mae aelodaeth o'r CIO ar agor i unrhyw un sydd â diddordeb mewn hyrwyddo ei ddibenion, ac sydd, drwy wneud cais am aelodaeth, wedi nodi ei gytundeb i ddod yn aelod a derbyn dyletswydd aelodau a nodir yn is-gymal (3) o'r cymal hwn.
Gall aelod fod yn unigolyn, yn gorff corfforaethol, neu'n sefydliad nad yw wedi'i ymgorffori.
(b) Gweithdrefn dderbyn
Yr ymddiriedolwyr elusen:
(i) gallant ei gwneud yn ofynnol i geisiadau am aelodaeth gael eu gwneud mewn unrhyw ffordd resymol y maent yn penderfynu arni;
(ii) gallant wrthod cais am aelodaeth os ydynt yn credu ei bod er lles gorau'r CIO iddynt wneud hynny;
(iii) byddant, os ydynt yn penderfynu gwrthod cais am aelodaeth, yn rhoi eu rhesymau dros wneud hynny i'r ymgeisydd, o fewn 21 diwrnod i'r penderfyniad gael ei wneud, a rhoi cyfle i'r ymgeisydd apelio yn erbyn y gwrthodiad; a
(iv) rhaid iddynt roi ystyriaeth deg i unrhyw apêl o'r fath, a rhaid iddynt hysbysu'r ymgeisydd o'u penderfyniad, ond bydd unrhyw benderfyniad i gadarnhau gwrthod y cais am aelodaeth yn derfynol.
(2) Trosglwyddo aelodaeth
Ni ellir trosglwyddo aelodaeth o'r CIO i unrhyw un arall.
(3) Dyletswydd aelodau
Dyletswydd pob aelod o'r CIO yw arfer ei bwerau fel aelod o'r CIO yn y ffordd y mae'n penderfynu'n ddidwyll y byddai fwyaf tebygol o hyrwyddo dibenion y CIO.
(4) Terfynu aelodaeth
(a) Daw aelodaeth o'r CIO i ben os:
(i) bydd yr aelod yn marw, neu, yn achos sefydliad (neu gynrychiolydd sefydliad) bydd y sefydliad hwnnw'n peidio â bodoli; neu
(ii) bydd yr aelod yn anfon hysbysiad ymddiswyddo at ymddiriedolwyr yr elusen; neu
(iii) na chaiff unrhyw swm o arian sy'n ddyledus gan yr aelod i'r CIO ei dalu'n llawn o fewn chwe mis i'w ddyled; neu
(iv) mae ymddiriedolwyr yr elusen yn penderfynu ei bod er lles gorau'r CIO y dylid tynnu'r aelod dan sylw o'r aelodaeth, a phasio penderfyniad i'r perwyl hwnnw.
(b) Cyn i ymddiriedolwyr yr elusen wneud unrhyw benderfyniad i dynnu rhywun o aelodaeth y CIO rhaid iddynt:
(i) hysbysu'r aelod o'r rhesymau pam y bwriedir ei dynnu o'r aelodaeth;
(ii) rhoi o leiaf 21 diwrnod clir o rybudd i'r aelod er mwyn iddo wneud sylwadau i ymddiriedolwyr yr elusen ynghylch pam na ddylid tynnu'r aelod o'r aelodaeth;
(iii) mewn cyfarfod a gyfansoddwyd yn briodol o ymddiriedolwyr yr elusen, ystyried a ddylid tynnu'r aelod o'r aelodaeth ai peidio;
(iv) ystyried yn y cyfarfod hwnnw unrhyw sylwadau y mae'r aelod yn eu gwneud ynghylch pam na ddylid tynnu'r aelod o'r aelodaeth; a
(v) caniatáu i'r aelod, neu gynrychiolydd yr aelod, wneud y sylwadau hynny yn bersonol yn y cyfarfod hwnnw, os yw'r aelod yn dewis hynny.
(5) Ffioedd aelodaeth
Gall y CIO ei gwneud yn ofynnol i aelodau dalu ffioedd aelodaeth rhesymol i'r CIO.
(6) Aelodaeth anffurfiol neu gysylltiol (heb bleidlais)
(a) Gall ymddiriedolwyr yr elusen greu aelodaeth gysylltiol neu ddosbarthiadau eraill o aelodaeth heb bleidlais, a gallant bennu hawliau a rhwymedigaethau unrhyw aelodau o'r fath (gan gynnwys talu ffioedd aelodaeth), a'r amodau ar gyfer derbyn, a therfynu aelodaeth unrhyw ddosbarth o'r fath o aelodau.
(b) Nid yw cyfeiriadau eraill yn y cyfansoddiad hwn at "aelodau" ac "aelodaeth" yn berthnasol i aelodau heb bleidlais, ac nid yw aelodau heb bleidlais yn gymwys fel aelodau at unrhyw ddiben o dan y Deddfau Elusennau, y Rheoliadau Cyffredinol na'r Rheoliadau Diddymu.
10. Penderfyniadau'r aelodau
(1) Darpariaethau cyffredinol
Ac eithrio'r penderfyniadau hynny y mae'n rhaid eu gwneud mewn ffordd benodol fel y nodir yn is-gymal (4) o'r cymal hwn, gellir gwneud penderfyniadau aelodau'r CIO naill ai drwy bleidlais mewn cyfarfod cyffredinol fel y darperir yn is-gymal (2) o'r cymal hwn neu drwy benderfyniad ysgrifenedig fel y darperir yn is-gymal (3) o'r cymal hwn.
(2) Gwneud penderfyniadau cyffredin drwy bleidlais
Yn ddarostyngedig i is-gymal (4) o'r cymal hwn, gellir gwneud unrhyw benderfyniad gan aelodau'r CIO drwy gyfrwng penderfyniad mewn cyfarfod cyffredinol. Gellir pasio penderfyniad o'r fath drwy fwyafrif syml o'r pleidleisiau a fwriwyd yn y cyfarfod (gan gynnwys pleidleisiau a fwriwyd drwy bleidlais bost neu e-bost, a phleidleisiau dirprwy).
(3) Gwneud penderfyniadau cyffredin drwy benderfyniad ysgrifenedig heb gyfarfod cyffredinol
(a) Yn amodol ar is-gymal (4) o'r cymal hwn, bydd penderfyniad ysgrifenedig a gytunwyd gan fwyafrif syml o'r holl aelodau a fyddai wedi bod â hawl i bleidleisio arno pe bai wedi'i gynnig mewn cyfarfod cyffredinol yn effeithiol, ar yr amod:
(i) bod copi o'r penderfyniad arfaethedig wedi'i anfon at yr holl aelodau sy'n gymwys i bleidleisio; a
(ii) bod mwyafrif syml o'r aelodau wedi llofnodi ei gytundeb â'r penderfyniad mewn dogfen neu ddogfennau a dderbynnir yn y brif swyddfa o fewn y cyfnod o 28 diwrnod yn dechrau gyda'r dyddiad dosbarthu. Rhaid dilysu'r ddogfen sy'n dynodi cytundeb aelod gan eu llofnod (neu yn achos sefydliad sy'n
aelod, trwy ei weithredu yn ôl ei weithdrefn arferol), gan ddatganiad o'u hunaniaeth
sy'n cyd-fynd â'r ddogfen, neu mewn unrhyw fodd arall y mae'r Prif Swyddog Gwybodaeth wedi'i bennu.
(b) Gall y penderfyniad ysgrifenedig gynnwys sawl copi y mae un neu fwy o aelodau wedi llofnodi eu cytundeb â hwy.
(c) Mae'r hawl i bleidleisio ar y penderfyniad wedi'i gyfyngu i aelodau sy'n aelodau o'r CIO ar y dyddiad y caiff y cynnig ei gylchredeg gyntaf yn unol â pharagraff (a) uchod.
(d) Gall o leiaf 10% o aelodau'r CIO ofyn i ymddiriedolwyr yr elusen wneud cynnig i'w benderfynu gan yr aelodau.
(e) Rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen gydymffurfio ag ef o fewn 21 diwrnod i dderbyn cais o'r fath os:
(i) Nid yw'r cynnig yn ddibwys nac yn flinderus, ac nid yw'n cynnwys cyhoeddi deunydd enllibus;
(ii) Mae'r cynnig wedi'i ddatgan yn ddigon eglur i alluogi rhoi effaith iddo os yw'r aelodau'n cytuno arno; a
(iii) Gellir rhoi effaith gyfreithlon i'r cynnig os yw'n cael ei gytuno felly.
(f) Mae is-gymalau (a) i (c) o'r cymal hwn yn berthnasol i gynnig a wneir ar gais aelodau.
(4) Penderfyniadau y mae'n rhaid eu gwneud mewn ffordd benodol
(a) Rhaid gwneud unrhyw benderfyniad i ddiswyddo ymddiriedolwr yn unol â chymal [15(2)].
(b) Rhaid gwneud unrhyw benderfyniad i ddiwygio'r cyfansoddiad hwn yn unol â chymal [28] o'r cyfansoddiad hwn (Diwygio'r Cyfansoddiad).
(c) Rhaid gwneud unrhyw benderfyniad i ddirwyn i ben neu ddiddymu'r CIO yn unol â chymal [29] o'r cyfansoddiad hwn (Dirwyn i ben neu ddiddymu gwirfoddol). Rhaid gwneud unrhyw benderfyniad i uno neu drosglwyddo ymgymeriad y CIO i un neu fwy o CIOs eraill yn unol â darpariaethau Deddf Elusennau 2011.
11. Cyfarfodydd cyffredinol aelodau
(1) Mathau o gyfarfodydd cyffredinol
Rhaid cynnal cyfarfod cyffredinol blynyddol (CCB) o aelodau'r CIO. Rhaid cynnal y CCB cyntaf o fewn 18 mis i gofrestru'r CIO, a rhaid cynnal CCB dilynol ar gyfnodau o ddim mwy na 15 mis. Rhaid i'r CCB dderbyn y datganiad cyfrifon blynyddol (wedi'i archwilio neu ei archwilio'n briodol lle bo'n berthnasol) ac adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr, a rhaid iddo ethol ymddiriedolwyr fel sy'n ofynnol o dan gymal [13].
Gellir cynnal cyfarfodydd cyffredinol eraill o aelodau'r CIO ar unrhyw adeg.
Rhaid cynnal pob cyfarfod cyffredinol yn unol â'r darpariaethau canlynol.
(2) Galw cyfarfodydd cyffredinol
(a) Rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen:
(i) galw cyfarfod cyffredinol blynyddol aelodau'r CIO yn unol ag is-gymal (1) o'r cymal hwn, a'i nodi felly yn hysbysiad y cyfarfod; a
(ii) gallant alw unrhyw gyfarfod cyffredinol arall o'r aelodau ar unrhyw adeg.
(b) Rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen, o fewn 21 diwrnod, alw cyfarfod cyffredinol o aelodau'r CIO os:
(i) maent yn derbyn cais i wneud hynny gan o leiaf 10% o aelodau'r CIO; a
(ii) mae'r cais yn nodi natur gyffredinol y busnes i'w drin yn y cyfarfod, ac wedi'i ddilysu gan yr aelod(au) sy'n gwneud y cais.
(c) Os, ar adeg unrhyw gais o'r fath, nad oes unrhyw gyfarfod cyffredinol o aelodau'r CIO wedi bod ers mwy na 12 mis, yna bydd is-gymal (b)(i) o'r cymal hwn yn cael effaith fel pe bai 5% wedi'i roi yn lle 10%.
(d) Gall unrhyw gais o'r fath gynnwys manylion penderfyniad y gellir ei gynnig yn briodol, ac y bwriedir ei gynnig, yn y cyfarfod.
(e) Dim ond os yw'n gyfreithlon, ac nad yw'n enllibus, yn ddibwys nac yn flinderus y gellir cynnig penderfyniad yn briodol.
(f) Rhaid cynnal unrhyw gyfarfod cyffredinol a elwir gan ymddiriedolwyr yr elusen ar gais aelodau'r CIO o fewn 28 diwrnod o'r dyddiad y caiff ei alw.
(g) Os bydd ymddiriedolwyr yr elusen yn methu â chydymffurfio â'r rhwymedigaeth hon i alw cyfarfod cyffredinol ar gais ei haelodau, yna gall yr aelodau a ofynnodd am y cyfarfod alw cyfarfod cyffredinol eu hunain.
(h) Rhaid cynnal cyfarfod cyffredinol a elwir yn y ffordd hon o fewn 3 mis ar ôl y dyddiad y gofynnodd yr aelodau am y cyfarfod gyntaf.
(i) Rhaid i'r CIO ad-dalu unrhyw dreuliau rhesymol a achosir gan yr aelodau sy'n galw cyfarfod cyffredinol oherwydd methiant ymddiriedolwyr yr elusen i alw'r cyfarfod yn briodol, ond bydd gan y CIO hawl i gael ei indemnio gan yr ymddiriedolwyr elusen a oedd yn gyfrifol am y methiant hwnnw.
(3) Hysbysiad o gyfarfodydd cyffredinol
(a) Rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen, neu, yn ôl y digwydd, aelodau perthnasol y CIO, roi o leiaf 14 diwrnod clir o rybudd o unrhyw gyfarfod cyffredinol i bob un o'r aelodau, ac i unrhyw ymddiriedolwr elusen y CIO nad yw'n aelod.
(b) Os yw o leiaf 90% o holl aelodau'r CIO yn cytuno arno, gellir cynnig a phasio unrhyw benderfyniad yn y cyfarfod er nad yw gofynion is-gymal (3)(a) o'r cymal hwn wedi'u bodloni. Nid yw'r is-gymal hwn yn berthnasol lle mae cyfnod penodol o rybudd yn ofynnol yn llym gan gymal arall yn y cyfansoddiad hwn, gan Ddeddf Elusennau 2011 neu gan y Rheoliadau Cyffredinol.
(c) Rhaid i hysbysiad unrhyw gyfarfod cyffredinol:
(i) nodi amser a dyddiad y cyfarfod:
(ii) rhoi'r cyfeiriad lle mae'r cyfarfod i ddigwydd;
(iii) rhoi manylion unrhyw benderfyniad sydd i'w gynnig yn y cyfarfod, a natur gyffredinol unrhyw fusnes arall i'w drin yn y cyfarfod; a
(iv) os yw cynnig i newid cyfansoddiad y CIO i'w ystyried yn y cyfarfod, cynnwys testun y newid arfaethedig;
(v) cynnwys, gyda'r hysbysiad ar gyfer y CCB, y datganiad cyfrifon blynyddol ac adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr, manylion y bobl sy'n sefyll i'w hethol neu eu hail-ethol fel ymddiriedolwr, neu lle caniateir hynny o dan gymal [22] (Defnyddio cyfathrebu electronig), manylion ble y gellir dod o hyd i'r wybodaeth ar wefan y CIO.
(d) Bydd prawf bod amlen yn cynnwys hysbysiad wedi'i chyfeirio'n briodol, wedi'i rhagdalu a'i bostio; neu fod ffurflen electronig o hysbysiad wedi'i chyfeirio a'i hanfon yn briodol, yn dystiolaeth bendant bod yr hysbysiad wedi'i roi. Ystyrir bod hysbysiad wedi'i roi 48 awr ar ôl iddo gael ei bostio neu ei anfon.
(e) Ni fydd trafodion cyfarfod yn annilys oherwydd nad oedd aelod a oedd â hawl i dderbyn hysbysiad o'r cyfarfod wedi'i dderbyn oherwydd hepgoriad damweiniol gan y CIO.
(4) Cadeirio cyfarfodydd cyffredinol
Bydd y person a enwebwyd yn gadeirydd gan ymddiriedolwyr yr elusen o dan gymal [19](2) (Cadeirio cyfarfodydd), os yw'n bresennol yn y cyfarfod cyffredinol ac yn fodlon gweithredu, yn llywyddu fel cadeirydd y cyfarfod. Yn amodol ar hynny, bydd aelodau'r CIO sy'n bresennol mewn cyfarfod cyffredinol yn ethol cadeirydd i lywyddu yn y cyfarfod.
(5) Cworwm mewn cyfarfod cyffredinol
(a) Ni chaniateir trafod unrhyw fusnes mewn unrhyw gyfarfod cyffredinol o aelodau'r CIO oni bai bod cworwm yn bresennol pan fydd y cyfarfod yn dechrau.
(b) Yn amodol ar y darpariaethau canlynol, y cworwm ar gyfer cyfarfodydd cyffredinol fydd y mwyaf o 10% neu bum aelod. Cyfrifir sefydliad a gynrychiolir gan berson sy'n bresennol yn y cyfarfod yn unol ag is-gymal (7) o'r cymal hwn, fel un sy'n bresennol yn bersonol.
(c) Os yw'r cyfarfod wedi'i alw gan neu ar gais yr aelodau ac nad oes cworwm yn bresennol o fewn 15 munud i'r amser cychwyn a bennir yn hysbysiad y cyfarfod, mae'r cyfarfod ar gau.
(d) Os yw'r cyfarfod wedi'i alw mewn unrhyw ffordd arall ac nad oes cworwm yn bresennol o fewn 15 munud i'r amser cychwyn a bennir yn hysbysiad y cyfarfod, rhaid i'r cadeirydd ohirio'r cyfarfod. Rhaid i'r cadeirydd gyhoeddi'r dyddiad, yr amser a'r lleoliad y bydd y cyfarfod yn ailddechrau neu gael eu hysbysu i aelodau'r CIO o leiaf saith diwrnod clir cyn y dyddiad y bydd yn ailddechrau.
(e) Os nad oes cworwm yn bresennol o fewn 15 munud i amser dechrau'r cyfarfod gohiriedig, mae'r aelod neu'r aelodau sy'n bresennol yn y cyfarfod yn ffurfio cworwm.
(f) Os bydd cworwm yn peidio â bod yn bresennol ar unrhyw adeg yn ystod y cyfarfod, gall y cyfarfod drafod materion a gwneud argymhellion i'r ymddiriedolwyr ond ni chaiff wneud unrhyw benderfyniadau. Os oes angen penderfyniadau y mae'n rhaid i gyfarfod o'r aelodau eu gwneud, rhaid gohirio'r cyfarfod.
(6) Pleidleisio mewn cyfarfodydd cyffredinol
(a) Bydd unrhyw benderfyniad ac eithrio un sy'n dod o fewn cymal [10(4)] (Penderfyniadau y mae'n rhaid eu gwneud mewn ffordd benodol) yn cael ei wneud gan fwyafrif syml o'r pleidleisiau a fwriwyd yn y cyfarfod (gan gynnwys pleidleisiau dirprwy a phost). Mae gan bob aelod un bleidlais oni bai y darperir fel arall yn hawliau dosbarth penodol o aelodaeth o dan y cyfansoddiad hwn.
(b) Bydd penderfyniad a roddir i bleidlais mewn cyfarfod yn cael ei benderfynu trwy godi dwylo, oni bai (cyn neu ar ddatgan canlyniad y codi dwylo) bod pôl yn cael ei galw'n briodol. Gall y cadeirydd neu o leiaf 10% o'r aelodau sy'n bresennol yn bersonol neu drwy ddirprwy yn y cyfarfod fynnu pôl.
(c) Rhaid cynnal pôl a fynnir ar ethol person i gadeirio'r cyfarfod neu ar gwestiwn o ohirio ar unwaith. Cynhelir pôl ar unrhyw fater arall, a chyhoeddir canlyniad y pôl, yn y modd y bydd cadeirydd y cyfarfod yn penderfynu arno, ar yr amod bod rhaid cynnal y pôl, a chyhoeddi canlyniad y pôl, o fewn 30 diwrnod i'r cais am y pôl.
(d) Gellir cynnal pôl:
(i) yn y cyfarfod lle y'i gofynnwyd; neu
(ii) ar ryw amser a lle arall a bennir gan y cadeirydd; neu
(iii) drwy ddefnyddio cyfathrebiadau post neu electronig.
(e) Os bydd y pleidleisiau'n gyfartal, boed ar ddangos dwylo neu ar bôl, bydd gan gadeirydd y cyfarfod ail bleidlais, neu bleidlais fwrw.
(f) Rhaid codi unrhyw wrthwynebiad i gymhwyster unrhyw bleidleisiwr yn y cyfarfod lle bwrw'r bleidlais a bydd penderfyniad cadeirydd y cyfarfod yn derfynol.
(7) Cynrychiolaeth sefydliadau ac aelodau corfforaethol
Gall sefydliad neu gorff corfforaethol sy'n aelod o'r CIO, yn unol â'i broses gwneud penderfyniadau arferol, awdurdodi person i weithredu fel ei gynrychiolydd mewn unrhyw gyfarfod cyffredinol o'r CIO.
Mae gan y cynrychiolydd hawl i arfer yr un pwerau ar ran y sefydliad neu'r corff corfforaethol ag y gallai'r sefydliad neu'r corff corfforaethol eu harfer fel aelod unigol o'r CIO.
(8) Gohirio cyfarfodydd
Gall y cadeirydd, gyda chydsyniad cyfarfod lle mae cworwm yn bresennol (a rhaid iddo, os cyfarwyddir hynny gan y cyfarfod), ohirio'r cyfarfod i amser a/neu le arall. Ni chaniateir trafod unrhyw fusnes mewn cyfarfod gohiriedig ac eithrio busnes y gellid bod wedi'i drafod yn briodol yn y cyfarfod gwreiddiol.
12. Ymddiriedolwyr elusen
(1) Swyddogaethau a dyletswyddau ymddiriedolwyr elusen Bydd ymddiriedolwyr yr elusen yn rheoli materion y CIO a gallant at y diben hwnnw arfer holl bwerau'r CIO. Dyletswydd pob ymddiriedolwr elusen yw:
(a) arfer ei bwerau a chyflawni ei swyddogaethau yn rhinwedd ei swydd fel ymddiriedolwr y CIO yn y ffordd y mae'n penderfynu'n ddidwyll y byddai fwyaf tebygol o hyrwyddo dibenion y CIO; a
(b) arfer, wrth gyflawni'r swyddogaethau hynny, y gofal a'r sgil sy'n rhesymol yn yr amgylchiadau gan ystyried yn benodol:
(i) unrhyw wybodaeth neu brofiad arbennig sydd ganddo neu ganddi neu y mae'n honni ei fod ganddo neu ganddi; a,
(ii) os yw'n gweithredu fel ymddiriedolwr elusen y CIO wrth gwrs busnes neu broffesiwn, unrhyw wybodaeth neu brofiad arbennig y mae'n rhesymol ei ddisgwyl gan berson sy'n gweithredu
wrth gwrs y math hwnnw o fusnes neu broffesiwn.
(2) Cymhwysedd ar gyfer ymddiriedolaeth
(a) Rhaid i bob ymddiriedolwr elusen fod yn berson naturiol.
(b) Ni chaniateir penodi unrhyw unigolyn yn ymddiriedolwr elusen y CIO:
• os yw ef neu hi o dan 16 oed; neu
• pe bai ef/hi'n peidio â dal swydd yn awtomatig o dan ddarpariaeth cymal [15(1 (f)].
(c) Nid oes gan unrhyw un hawl i weithredu fel ymddiriedolwr elusen boed ar benodiad neu ar unrhyw ailbenodiad nes iddo neu iddi gydnabod yn benodol, ym mha bynnag ffordd y mae ymddiriedolwyr yr elusen yn penderfynu, ei fod neu ei bod hi'n derbyn swydd ymddiriedolwr elusen.
(d) Rhaid i o leiaf un o ymddiriedolwyr y CIO fod yn 18 oed neu'n hŷn. Os nad oes ymddiriedolwr sydd o leiaf 18 oed, dim ond i alw cyfarfod o ymddiriedolwyr yr elusen y gall yr ymddiriedolwyr sy'n weddill weithredu, neu benodi ymddiriedolwr elusen newydd.
(3) Nifer yr ymddiriedolwyr elusen
Dewis 1
(a) Rhaid bod o leiaf dri ymddiriedolwr elusen. Os yw'r nifer yn gostwng o dan yr isafswm hwn, dim ond i alw cyfarfod o ymddiriedolwyr yr elusen y gall yr ymddiriedolwr neu'r ymddiriedolwyr sy'n weddill weithredu, neu benodi ymddiriedolwr elusen newydd.
(b) Y nifer uchaf o ymddiriedolwyr elusen yw 12. Ni chaiff yr ymddiriedolwyr elusen benodi unrhyw ymddiriedolwr elusen os o ganlyniad byddai nifer yr ymddiriedolwyr elusen yn fwy na'r uchafswm.
(4) Ymddiriedolwyr elusen cyntaf
Yr ymddiriedolwyr elusen cyntaf ar gyfer y Prif Swyddog Gwybodaeth yw:
Robbie Jones
Daniel Surgery
Matthew Williams
Jodi Hamilton
Gethin Roberts
13. Penodi ymddiriedolwyr elusen
(1) Yng nghyfarfod cyffredinol blynyddol cyntaf aelodau'r CIO bydd pob un o ymddiriedolwyr yr elusen yn ymddeol o'u swydd;
(2) Ym mhob cyfarfod cyffredinol blynyddol [dilynol] o aelodau'r CIO, bydd traean o ymddiriedolwyr yr elusen yn ymddeol o'u swydd. Os nad yw nifer yr ymddiriedolwyr elusen yn dri neu'n lluosrif o dri, yna bydd y nifer agosaf at draean yn ymddeol o'u swydd, ond os mai dim ond un ymddiriedolwr elusen sydd, bydd ef neu hi'n ymddeol;
(3) Yr ymddiriedolwyr elusen i ymddeol yn ôl cylchdro fydd y rhai sydd wedi bod yn y swydd hiraf ers eu penodiad neu eu hailbenodiad diwethaf. Os penodwyd neu ailbenodiwyd unrhyw ymddiriedolwyr ddiwethaf ar yr un diwrnod, bydd y rhai i ymddeol (oni bai eu bod yn cytuno fel arall rhyngddynt) yn cael eu pennu trwy goelbren;
(4) Gellir llenwi'r swyddi gwag sy'n codi felly gan benderfyniad yr aelodau yn y cyfarfod cyffredinol blynyddol; gellir llenwi unrhyw swyddi gwag nad ydynt wedi'u llenwi yn y cyfarfod cyffredinol blynyddol fel y darperir yn is-gymal (5) o'r cymal hwn;
(5) Gall yr aelodau neu ymddiriedolwyr yr elusen benderfynu penodi ymddiriedolwr elusen newydd ar unrhyw adeg, boed yn lle ymddiriedolwr elusen sydd wedi ymddeol neu wedi cael ei ddiswyddo yn unol â chymal [15] (Ymddeol a diswyddo ymddiriedolwyr elusen), neu fel ymddiriedolwr elusen ychwanegol, ar yr amod na fyddai'r terfyn a bennir yng nghymal [12(3)] ar nifer yr ymddiriedolwyr elusen yn cael ei ragori o ganlyniad;
(6) Bydd person a benodir felly gan aelodau'r CIO yn ymddeol yn unol â darpariaethau is-gymalau (2) a (3) o'r cymal hwn. Bydd person a benodir felly gan ymddiriedolwyr yr elusen yn ymddeol ar ddiwedd y cyfarfod cyffredinol blynyddol nesaf ar ôl dyddiad ei benodiad, ac ni chaiff ei gyfrif at ddiben penderfynu pa un o ymddiriedolwyr yr elusen sydd i ymddeol yn ôl cylchdro yn y cyfarfod hwnnw.
14. Gwybodaeth i ymddiriedolwyr elusen newydd
Bydd ymddiriedolwyr yr elusen yn sicrhau bod y canlynol ar gael i bob ymddiriedolwr elusen newydd, ar neu cyn ei benodiad cyntaf:
(a) copi o'r cyfansoddiad hwn ac unrhyw welliannau a wnaed iddo; a
(b) copi o Adroddiad Blynyddol Ymddiriedolwyr diweddaraf y CIO a'r datganiad cyfrifon.
15. Ymddeoliad a diswyddo ymddiriedolwyr elusen
(1) Mae ymddiriedolwr elusen yn peidio â dal swydd os yw ef neu hi:
(a) yn ymddeol trwy hysbysu'r CIO yn ysgrifenedig (ond dim ond os bydd digon o ymddiriedolwyr elusen yn aros yn y swydd pan fydd yr hysbysiad ymddiswyddo yn dod i rym i ffurfio cworwm ar gyfer cyfarfodydd);
(b) yn absennol heb ganiatâd ymddiriedolwyr yr elusen o'u holl gyfarfodydd a gynhelir o fewn cyfnod o chwe mis a bod yr ymddiriedolwyr yn penderfynu y dylid gadael ei swydd;
(c) yn marw;
(d) yn ôl barn ysgrifenedig ymarferydd meddygol cofrestredig sy'n trin y person hwnnw, a roddir i'r CIO, wedi dod yn analluog yn gorfforol neu'n feddyliol i weithredu fel ymddiriedolwr a gall aros felly am fwy na thri mis;
(e) yn cael ei ddiswyddo gan aelodau'r CIO yn unol ag is-gymal (2) o'r cymal hwn; neu
(f) wedi'i anghymhwyso rhag gweithredu fel ymddiriedolwr elusen yn rhinwedd adrannau 178-180 o Ddeddf Elusennau 2011 (neu unrhyw ailddeddfu neu addasiad statudol o'r ddarpariaeth honno).
(2) Bydd ymddiriedolwr elusen yn cael ei ddiswyddo o'i swydd os cynigir penderfyniad i ddiswyddo'r ymddiriedolwr hwnnw mewn cyfarfod cyffredinol o'r aelodau a alwyd at y diben hwnnw ac a gynullwyd yn briodol yn unol â chymal [11], a bod y penderfyniad yn cael ei basio gan fwyafrif o ddwy ran o dair o'r pleidleisiau a fwriwyd yn y cyfarfod.
(3) Ni fydd penderfyniad i ddiswyddo ymddiriedolwr elusen yn unol â'r cymal hwn yn dod i rym oni bai bod yr unigolyn dan sylw wedi cael o leiaf 14 diwrnod clir o rybudd yn ysgrifenedig bod y penderfyniad i'w gynnig, gan nodi'r amgylchiadau a honnir sy'n cyfiawnhau diswyddo o'i swydd, ac wedi cael cyfle rhesymol i wneud sylwadau llafar a/neu ysgrifenedig i aelodau'r CIO.
16. Ailbenodi ymddiriedolwyr elusen
Mae unrhyw berson sy'n ymddeol fel ymddiriedolwr elusen trwy gylchdro neu drwy roi rhybudd i'r CIO yn gymwys i gael ei ailbenodi. Ni chaniateir ailbenodi ymddiriedolwr elusen sydd wedi gwasanaethu am dair tymor yn olynol am bedwerydd tymor yn olynol ond gellir ei ailbenodi ar ôl cyfnod o dair blynedd o leiaf.
17. Taking of decisions by charity trustees
Any decision may be taken either:
• at a meeting of the charity trustees; or
• by resolution in writing or electronic form agreed by a majority of all of the charity trustees, which may comprise either a single document or several documents containing the text of the resolution in like form to which the majority of all of the charity trustees has signified their agreement. Such a resolution shall be effective provided that;
• a copy of the proposed resolution has been sent, at or as near as reasonably practicable to the same time, to all of the charity trustees; and
• the majority of all of the charity trustees has signified agreement to the resolution in a document or documents which has or have been authenticated by their signature, by a statement of their identity accompanying the document or documents, or in such other manner as the charity trustees have previously resolved, and delivered to the CIO at its principal office or such other place as the trustees may resolve within 28 days of the circulation date.
18. Delegation by charity trustees
(1) The charity trustees may delegate any of their powers or functions to a committee or committees, and, if they do, they shall determine the terms and conditions on which the delegation is made. The charity trustees may at any time alter those terms and conditions, or revoke the delegation.
(2) This power is in addition to the power of delegation in the General Regulations and any other power of delegation available to the charity trustees, but is subject to the following requirements:
(a) a committee may consist of two or more persons, but at least one member of each committee must be a charity trustee;
(b) the acts and proceedings of any committee must be brought to the attention of the charity trustees as a whole as soon as is reasonably practicable; and
(c) the charity trustees shall from time to time review the arrangements which they have made for the delegation of their powers.
19. Meetings and proceedings of charity trustees
(1) Calling meetings
(a) Any charity trustee may call a meeting of the charity trustees.
(b) Subject to that, the charity trustees shall decide how their meetings are to be called, and what notice is required.
(2) Chairing of meetings
The charity trustees may appoint one of their number to chair their meetings and may at any time revoke such appointment. If no-one has been so appointed, or if the person appointed is unwilling to preside or is not present within 10 minutes after the time of the meeting, the charity trustees present may appoint one of their number to chair that meeting.
(3) Procedure at meetings
(a) No decision shall be taken at a meeting unless a quorum is present at the time when the decision is taken. The quorum is two charity trustees, or the number nearest to one third of the total number of charity trustees, whichever is greater, or such larger number as the charity trustees may decide from time to time. A charity trustee shall not be counted in the quorum present when any decision is made about a matter upon which he or she is not entitled to vote.
(b) Questions arising at a meeting shall be decided by a majority of those eligible to vote.
(c) In the case of an equality of votes, the person who chairs the meeting shall have a second or casting vote.
(4) Participation in meetings by electronic means
(a) A meeting may be held by suitable electronic means agreed by the charity trustees in which each participant may communicate with all the other participants.
(b) Any charity trustee participating at a meeting by suitable electronic means agreed by the charity trustees in which a participant or participants may communicate with all the other participants shall qualify as being present at the meeting.
(c) Meetings held by electronic means must comply with rules for meetings, including chairing and the taking of minutes.
20. Darpariaethau arbed
(1) Yn amodol ar is-gymal (2) o'r cymal hwn, bydd pob penderfyniad gan ymddiriedolwyr yr elusen, neu bwyllgor o ymddiriedolwyr elusen, yn ddilys er gwaethaf cyfranogiad ymddiriedolwr elusen mewn unrhyw bleidlais:
• a oedd wedi'i anghymhwyso rhag dal swydd;
• a oedd wedi ymddeol o'r blaen neu a oedd wedi'i rwymo gan y cyfansoddiad i adael ei swydd;
• nad oedd ganddo hawl i bleidleisio ar y mater, boed oherwydd gwrthdaro buddiannau neu fel arall;
• y mae diffyg technegol yn ei benodiad fel ymddiriedolwr nad oedd yr ymddiriedolwyr yn ymwybodol ohono ar y pryd;
os, heb bleidlais yr ymddiriedolwr elusen hwnnw a'r ymddiriedolwr elusen hwnnw wedi'i gyfrif yn y cworwm, y gwnaed y penderfyniad gan fwyafrif o ymddiriedolwyr yr elusen mewn cyfarfod â chworwm.
(2) Nid yw is-gymal (1) o'r cymal hwn yn caniatáu i ymddiriedolwr elusen gadw unrhyw fudd a allai gael ei roi iddo neu iddi gan benderfyniad ymddiriedolwyr yr elusen neu bwyllgor o ymddiriedolwyr elusen os, oni bai am is-gymal (1), byddai'r penderfyniad wedi bod yn ddi-rym, neu os nad yw'r ymddiriedolwr elusen wedi cydymffurfio â chymal 7 (gwrthdaro buddiannau).
21. Cyflawni dogfennau
(1) Bydd y CIO yn cyflawni dogfennau naill ai trwy lofnod neu drwy osod ei sêl (os oes ganddo un).
(2) Mae dogfen wedi'i chyflawni'n ddilys trwy lofnod os yw wedi'i llofnodi gan o leiaf ddau o ymddiriedolwyr yr elusen.
22. Defnyddio cyfathrebu electronig
(1) Cyffredinol
Bydd y CIO yn cydymffurfio â gofynion y Darpariaethau Cyfathrebu yn y Rheoliadau Cyffredinol ac yn benodol:
(a) y gofyniad i ddarparu o fewn 21 diwrnod i unrhyw aelod ar gais gopi caled o unrhyw ddogfen neu wybodaeth a anfonir at yr aelod heblaw ar ffurf copi caled;
(b) unrhyw ofynion i ddarparu gwybodaeth i'r Comisiwn mewn ffurf neu fodd penodol.
(2) I'r CIO
Gall unrhyw aelod neu ymddiriedolwr elusen y CIO gyfathrebu'n electronig â'r CIO i gyfeiriad a bennir gan y CIO at y diben, cyn belled â bod y cyfathrebiad wedi'i ddilysu mewn modd sy'n foddhaol i'r CIO.
(3) Gan y CIO
(a) Cymerir bod unrhyw aelod neu ymddiriedolwr elusen y CIO, trwy ddarparu ei gyfeiriad e-bost neu debyg i'r CIO, wedi cytuno i dderbyn cyfathrebiadau gan y CIO ar ffurf electronig yn y cyfeiriad hwnnw, oni bai bod yr aelod wedi nodi i'r CIO ei amharodrwydd i dderbyn cyfathrebiadau o'r fath ar y ffurf honno.
(b) Gall ymddiriedolwyr yr elusen, yn amodol ar gydymffurfio ag unrhyw ofynion cyfreithiol, trwy gyhoeddi ar ei gwefan:
(i) darparu'r hysbysiad y cyfeirir ato yng nghymal 11(3) (Hysbysiad o gyfarfodydd cyffredinol) i'r aelodau;
(ii) rhoi hysbysiad i ymddiriedolwyr elusen o'u cyfarfodydd yn unol â chymal 19(1) (Galw cyfarfodydd); [a
(iii) cyflwyno unrhyw gynnig i'r aelodau neu ymddiriedolwyr elusen i'w benderfynu drwy benderfyniad ysgrifenedig neu bleidlais bost yn unol â phwerau'r CIO o dan gymal 10 (Penderfyniadau Aelodau), 10(3) (Penderfyniadau a gymerir drwy benderfyniad ysgrifenedig), neu [[y darpariaethau ar gyfer pleidleisio drwy'r post] (os ydych chi wedi cynnwys y ddarpariaeth ddewisol hon, mewnosodwch y rhif cymal cywir yma)].
(c) Rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen:
(i) cymryd camau rhesymol i sicrhau bod aelodau ac ymddiriedolwyr elusen yn cael eu hysbysu'n brydlon am gyhoeddi unrhyw hysbysiad neu gynnig o'r fath;
(ii) anfon unrhyw hysbysiad neu gynnig o'r fath ar ffurf copi caled at unrhyw aelod neu ymddiriedolwr elusen nad yw wedi cydsynio i dderbyn cyfathrebiadau ar ffurf electronig.
23. Cadw Cofrestrau
Rhaid i'r CIO gydymffurfio â'i rwymedigaethau o dan y Rheoliadau Cyffredinol mewn perthynas â chadw, a darparu mynediad at, gofrestr (gyfunol) o'i aelodau ac ymddiriedolwyr elusen.
24. Cofnodion
Rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen gadw cofnodion o'r holl:
(1) apwyntiadau swyddogion a wneir gan ymddiriedolwyr yr elusen.
(2) trafodion mewn cyfarfodydd cyffredinol y CIO;
(3) cyfarfodydd ymddiriedolwyr yr elusen a phwyllgorau ymddiriedolwyr elusen
gan gynnwys:
• enwau'r ymddiriedolwyr sy'n bresennol yn y cyfarfod;
• y penderfyniadau a wneir yn y cyfarfodydd; a
• lle bo'n briodol y rhesymau dros y penderfyniadau;
(4) penderfyniadau a wneir gan ymddiriedolwyr yr elusen heblaw mewn cyfarfodydd.
25. Cofnodion cyfrifyddu, cyfrifon, adroddiadau blynyddol a ffurflenni, cynnal a chadw cofrestrau
(1) Rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen gydymffurfio â gofynion Deddf Elusennau 2011 mewn perthynas â chadw cofnodion cyfrifyddu, paratoi a chraffu ar ddatganiadau cyfrifon, a pharatoi adroddiadau blynyddol a ffurflenni. Rhaid anfon y datganiadau cyfrifon, yr adroddiadau a'r ffurflenni i'r Comisiwn Elusennau, waeth beth fo incwm y CIO, o fewn 10 mis i ddiwedd y flwyddyn ariannol.
(2) Rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen gydymffurfio â'u rhwymedigaeth i hysbysu'r Comisiwn o fewn 28 diwrnod o unrhyw newid ym manylion y CIO a gofnodwyd ar y Gofrestr Ganolog o Elusennau.
26. Rheolau
Gall ymddiriedolwyr yr elusen o bryd i'w gilydd wneud rheolau neu is-ddeddfau rhesymol a phriodol y maent yn eu hystyried yn angenrheidiol neu'n hwylus ar gyfer cynnal a rheoli'r CIO yn briodol, ond ni ddylai'r rheolau neu'r is-ddeddfau hynny fod yn anghyson ag unrhyw ddarpariaeth yn y cyfansoddiad hwn. Rhaid sicrhau bod copïau o unrhyw reolau neu is-ddeddfau o'r fath sydd mewn grym ar hyn o bryd ar gael i unrhyw aelod o'r CIO ar gais.
27. Anghydfodau
Os bydd anghydfod yn codi rhwng aelodau'r CIO ynghylch dilysrwydd neu briodoldeb unrhyw beth a wneir gan yr aelodau o dan y cyfansoddiad hwn, ac na ellir datrys yr anghydfod trwy gytundeb, rhaid i'r partïon i'r anghydfod geisio datrys yr anghydfod yn ddidwyll yn gyntaf trwy gyfryngu cyn troi at ymgyfreitha.
28. Diwygio'r cyfansoddiad
Fel y darperir gan adrannau 224-227 o Ddeddf Elusennau 2011:
(1) Dim ond:
(a) trwy benderfyniad y cytunwyd arno yn ysgrifenedig gan holl aelodau'r CIO; neu
(b) trwy benderfyniad a basiwyd gan fwyafrif o 75% o'r pleidleisiau a fwriwyd mewn cyfarfod cyffredinol o aelodau'r CIO y gellir diwygio'r cyfansoddiad hwn.
(2) Mae angen caniatâd ysgrifenedig ymlaen llaw gan y Comisiwn Elusennau ar gyfer unrhyw newid i amcanion y CIO, unrhyw ddarpariaeth yng nghyfansoddiad y CIO sy'n cyfarwyddo cymhwyso eiddo ar ei ddiddymiad neu unrhyw ddarpariaeth yng nghyfansoddiad y CIO lle byddai'r newid yn rhoi awdurdodiad i ymddiriedolwyr elusen neu aelodau'r CIO neu bersonau sy'n gysylltiedig â nhw gael unrhyw fudd.
(3) Ni fydd unrhyw welliant sy'n anghyson â darpariaethau Deddf Elusennau 2011 neu'r Rheoliadau Cyffredinol yn ddilys.
(4) Rhaid anfon copi o unrhyw benderfyniad sy'n newid y cyfansoddiad, ynghyd â chopi o gyfansoddiad y CIO fel y'i diwygiwyd, at y Comisiwn o fewn 15 diwrnod o'r dyddiad y pasiwyd y penderfyniad.
29. Dirwyn i ben neu ddiddymu gwirfoddol
(1) Fel y darperir gan y Rheoliadau Diddymu, gellir diddymu'r CIO trwy benderfyniad ei aelodau. Dim ond:
(a) mewn cyfarfod cyffredinol o aelodau'r CIO a elwir yn unol â chymal [11] (Cyfarfodydd Aelodau), y rhoddwyd o leiaf 14 diwrnod o rybudd i'r rhai sy'n gymwys i fynychu a phleidleisio:
(i) trwy benderfyniad a basiwyd gan fwyafrif o 75% o'r rhai sy'n pleidleisio, neu
(ii) trwy benderfyniad a basiwyd trwy benderfyniad a gymerwyd heb bleidlais a heb unrhyw fynegiant o anghytuno mewn ymateb i'r cwestiwn a ofynnwyd i'r cyfarfod cyffredinol; neu
(b) trwy benderfyniad a gytunwyd yn ysgrifenedig gan holl aelodau'r CIO.
(2) Yn amodol ar dalu holl ddyledion y CIO:
(a) Gall unrhyw benderfyniad ar gyfer dirwyn y CIO i ben, neu ar gyfer diddymu'r CIO heb ddirwyn i ben, gynnwys darpariaeth yn cyfarwyddo sut y dylid defnyddio unrhyw asedau sy'n weddill o'r CIO.
(b) Os nad yw'r penderfyniad yn cynnwys darpariaeth o'r fath, rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen benderfynu sut y dylid defnyddio unrhyw asedau sy'n weddill o'r CIO.
(c) Yn y naill achos neu'r llall, rhaid defnyddio'r asedau sy'n weddill at ddibenion elusennol yr un fath â rhai'r CIO neu'n debyg iddynt.
(3) Rhaid i'r CIO gydymffurfio â gofynion y Rheoliadau Diddymu wrth wneud cais i'r Comisiwn i ddileu'r CIO o'r Gofrestr Elusennau, ac yn benodol:
(a) rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen anfon gyda'u cais i'r Comisiwn:
(i) copi o'r penderfyniad a basiwyd gan aelodau'r CIO;
(ii) datganiad gan ymddiriedolwyr yr elusen bod unrhyw ddyledion a rhwymedigaethau eraill y CIO wedi'u setlo neu wedi'u darparu ar eu cyfer yn llawn; a
(iii) datganiad gan ymddiriedolwyr yr elusen yn nodi'r ffordd y mae unrhyw eiddo'r CIO wedi'i gymhwyso neu i'w gymhwyso cyn ei ddiddymu yn unol â'r cyfansoddiad hwn;
(b) rhaid i ymddiriedolwyr yr elusen sicrhau bod copi o'r cais yn cael ei anfon o fewn saith diwrnod at bob aelod a gweithiwr y CIO, ac at unrhyw ymddiriedolwr elusen y CIO nad oedd yn ymwybodol o'r cais.
(4) Os yw'r CIO i'w ddirwyn i ben neu ei ddiddymu mewn unrhyw amgylchiadau eraill, rhaid dilyn darpariaethau'r Rheoliadau Diddymu.
30. Dehongli
Yn y cyfansoddiad hwn:
mae “person cysylltiedig” yn golygu:
(a) plentyn, rhiant, ŵyr neu wyres, taid neu nain, brawd neu chwaer yr ymddiriedolwr elusen neu'r aelod;
(b) priod neu bartner sifil yr ymddiriedolwr elusen, aelod neu unrhyw berson sy'n dod o fewn is-gymal (a) uchod;
(c) person sy'n cynnal busnes mewn partneriaeth â'r ymddiriedolwr elusen, aelod neu gydag unrhyw berson sy'n dod o fewn is-gymal (a) neu (b) uchod;
(d) sefydliad sy'n cael ei reoli –
(i) gan yr ymddiriedolwr elusen, aelod neu unrhyw berson cysylltiedig sy'n dod o fewn is-gymal (a), (b), neu (c) uchod; neu
(ii) gan ddau neu fwy o bersonau sy'n dod o fewn is-gymal (d)(i), pan gânt eu hystyried gyda'i gilydd
(e) corff corfforaethol lle –
(i) mae gan yr ymddiriedolwr elusen, aelod neu unrhyw berson cysylltiedig sy'n dod o fewn is-gymalau (a) i (c) fuddiant sylweddol; neu
(ii) dau neu fwy o bersonau sy'n dod o fewn is-gymal (e)(i) sydd, pan gânt eu hystyried gyda'i gilydd, â buddiant sylweddol.
Mae adran 118 o Ddeddf Elusennau 2011 yn gymwys at ddibenion dehongli'r termau a ddefnyddir yn y cyfansoddiad hwn.
Mae “Rheoliadau Cyffredinol” yn golygu Rheoliadau Sefydliadau Corfforedig Elusennol (Cyffredinol) 2012.
Mae “Rheoliadau Diddymu” yn golygu Rheoliadau Sefydliadau Corfforedig Elusennol (Ansolfedd a Diddymu) 2012.
Mae “Darpariaethau Cyfathrebu” yn golygu’r Darpariaethau Cyfathrebu yn [Rhan 9, Pennod 4] o’r Rheoliadau Cyffredinol.
Mae “ymddiriedolwr elusen” yn golygu ymddiriedolwr elusen y CIO.
Mae “pôl” yn golygu pleidlais neu bleidlais wedi’i chyfrif, fel arfer (ond nid o reidrwydd) yn ysgrifenedig.